Het raadsbesluit maakt onderdeel uit van een plan voor de ontwikkeling van woningbouw en de restauratie van de Bouwhofmolen dat met projectontwikkelaar Van Berlo gesloten kon worden. Het plan is conform de overeenkomst uitgevoerd: De woningen zijn gebouwd, de molen gerestaureerd, de beek verlegd en het pad plus één van de twee bruggen zijn aangelegd.
De eerste eigenaren van de gerestaureerde Bouwhofmolen waren zeer trots op hun eigendom en toonden regelmatig nieuwsgierige passanten dit cultureel erfgoed. Vrijwilligers uit Ugchelen spendeerden veel tijd aan het onderhoud van het waterrad dat voor tienduizenden guldens op kosten van de gemeente was gerestaureerd. Het rad draaide weliswaar, maar dreef geen machines meer aan. Er bestonden plannen om, zoals bij de Hamermolen, ook bij de Bouwhofmolen het rad uit te rusten met een stroomgenerator en op die manier het waterrad te verlichten.
Verdwenen bruggetje
Aan al die plannen kwam in 2019 abrupt een eind. In 2014 had het pand een nieuwe eigenaar gekregen. Eind 2016 verdween plotseling het bruggetje over de beek. Niemand wist wie dat gedaan had. In januari 2017 schreef De Stentor “Eigenaar John Heins is de kijkers naar zijn antieke molen behoorlijk zat, omdat ze bij hem in de woonkamer kunnen zien.”
De belangrijkste oorzaak van de ergernis was de drukte door een geocache-route door het dorp die ook langs de Bouwhofmolen voerde. “Honden van geocache-wandelaars sprongen in de antieke houten bak van de watermolen, kinderen gooiden plastic flesjes op de grond,” aldus De Stentor. Dorpsraadvoorzitter Harry Vos suste de gemoederen en beloofde dat het bruggetje terug zou komen.
Een maand later stond hij triomfantelijk op een nieuw bruggetje. Het waterschap had de nieuwe houten oversteek gemaakt. “We hebben het bruggetje nodig voor het onderhoud aan de beek,” aldus een woordvoerder van Waterschap Vallei en Veluwe.
Zonder overleg hek geplaatst
In de loop van 2019 wordt op het wandelpad plotseling een hek geplaatst. Het bestuur van de Dorpsraad en het bestuur van de Stichting Vrienden van de Hamermolen waren compleet verrast. Van enig overleg was geen sprake geweest. Op verzoek van de Stichting Vrienden van de Hamermolen organiseerde de gemeente op 24 oktober 2019 een bijeenkomst en daar werd de gang van zaken duidelijk. In de door het Stichtingsbestuur opgestelde notulen van de bijeenkomst staat:

Bij het beekherstel Ugchelse Beek Noord had de gemeente het plan opgevat om de twee wandelpaden aan de Methusalemlaan en de Bouwhofweg met elkaar te verbinden door een brug over de molengoot van de Ugchelse beek te plaatsen. De huidige eigenaar van de Bouwhofmolen, [,,,,,,], wilde hier niets van weten en nam een advocaat in de arm. Met de argumenten, privacy, vandalisme, en veiligheid werd in samenspraak met juristen van de gemeente Apeldoorn besloten om een hek om dit gemeentelijk monument te plaatsen. Dit hekwerk is geplaatst op een openbaar pad van de gemeente en is door de gemeente Apeldoorn betaald. Dit heeft de huidige eigenaar, […….], notarieel vast laten leggen.

Handhavingsverzoek
Hoewel de gemeente tijdens het overleg belooft in gesprek te gaan, gebeurt er niets. Als enige reactie uitblijft stuurt de secretaris van het stichtingsbestuur op 9 december van dat jaar een handhavingsverzoek naar de gemeente. De adviseur onderhoud monumenten bij de gemeente Apeldoorn had het stichtingsbestuur laten weten dat de gemeente kan handhaven als er een verzoek tot handhaving komt van een belanghebbende, omdat er sprake is van ontsieren of ernstig verval van cultuurhistorische waarde. Namens de Vrienden van de Hamermolen wordt dat verzoek gedaan, maar er volgt geen handhavingsprocedure. Jaren later legt de gemeente uit dat “het verzoek niet, zoals het hoort, was ingediend bij het college.” Dat is nooit – zoals behoorlijk bestuur vereist - aan de indiener van het verzoek gemeld. De gemeente belooft wel langs informele weg te proberen tot een oplossing te komen.
Geraadpleegde juristen lieten aan deze website weten dat het pad feitelijk een openbare weg is. “Het wandelpad is minstens tien jaar in gebruik, en is aangelegd en wordt onderhouden door de gemeente. Daarmee is het pad volgens de wegenwet een openbare weg. Afsluiten van zo’n pad is de bevoegdheid van de gemeenteraad,” lieten zij weten. Toen deze mening aan de gemeente werd voorgelegd, werd ontkend dat er hier sprake is van een openbaar wandelpad in de zin van de Wegenwet. Een onderbouwing van dat standpunt werd niet gegeven.
Raadsbesluit
De ergernis over de gang van zaken is groot. Ook onder medewerkers van de gemeente. Op basis van informatie van oud-ambtenaren van de gemeente die destijds nauw betrokken waren bij de restauratie van de Bouwhofmolen, kwamen de destijds genomen college- en raadsbesluiten boven tafel. Op 23 juni 1999 besloot het college om de raad een krediet te vragen van ƒ200.000,- (incl. btw) ter dekking van de kosten i.v.m. het herstel van de spreng, de aanleg van een openbaar wandelpad en twee bruggetjes. Op 23 september 1999 ging de raad daarmee zonder beraadslagingen unaniem akkoord.
De geraadpleegde juristen zijn duidelijk: “Met de plaatsing van het hek negeert de gemeente het raadsbesluit uit 1999. Toen is besloten om dat wandelpad aan te leggen. Tegen dat plan is bij de gemeente geen bezwaar gemaakt. Het is dan een kwestie van behoorlijk bestuur om dat besluit uit te voeren. En als er onverhoopt problemen ontstaan, dan ga je met een voorstel terug naar de raad. Zonder overleg een vergaande overeenkomst sluiten die indruist tegen een vastgesteld raadsbesluit kan natuurlijk niet.”
Complexe situatie
Tevens erkennen zij dat er nu een complexe situatie is ontstaan. “Er ligt een raadsbesluit dat op uitvoering wacht. Tevens is er een civiel rechtelijke overeenkomst gesloten. Het is in beginsel aan de gemeente om daar een oplossing voor te vinden.
Uiteraard kunnen ook belanghebbenden aan de gemeente om uitvoering van het raadsbesluit vragen. Maar de gesloten overeenkomst staat dat in de weg. Ze zullen dan ook de onrechtmatigheid van de overeenkomst moeten aantonen, want de kans dat de gemeente dat gaat doen, lijkt nihil.”
In Ugchelen wordt het als schrijnend ervaren dat de lokale overheid wel met enige regelmaat alles uit de kast haalt om burgers en ondernemers die regels niet juist toepassen aan te pakken, maar dat diezelfde overheid zelfs niet bereid is eigen fouten te erkennen, laat staan ze op te lossen.

Informatie en tips kunt u mailen naar ugchelen@ugchelen.eu