De Bouwhofmolen is een gemeentelijk monument dat eind 1999 in oude glorie is hersteld. Voor ruim vijftig duizend euro werd een waterrad geïnstalleerd en in 2013 is er voor bijna tien mille onderhoud aan uitgevoerd. In de huidige situatie is dat weggegooid geld.
In 2019 werd tot verbazing van de Stichting De Hamermolen en het bestuur van de Dorpsraad het pad rond de molen plotseling met een hek afgesloten. In 2014 had het pand een nieuwe eigenaar gekregen en met hem heeft de gemeente een overeenkomst gesloten. Over de inhoud van die overeenkomst wil de gemeente niets zeggen, maar wel duidelijk is dat het hek daar een onderdeel van is. Een WOB-verzoek leert dat het hek in opdracht en op kosten (4003,16 euro exclusief BTW) van de gemeente is geplaatst.
De afsluiting zorgt voor boosheid in Ugchelen. Die boosheid richt zich niet alleen tegen het afgesloten pad, maar ook de mogelijkheid om het waterrad te onderhouden is verdwenen. In totaal was ruim zestigduizend euro en veel vrije tijd van een groot aantal vrijwilligers geïnvesteerd. Als een rad, deels in het water en deels in de lucht, lang stil staat, raakt het volgens deskundigen uit balans. Dat is vrijwel niet te herstellen en het moet dan ook verloren worden beschouwd.
Handhavingsverzoek
In een poging de gemeente te bewegen in te grijpen, diende de Stichting Vrienden van de Hamermolen op 9 december 2019 een handhavingsverzoek in. De Stichting vroeg de lokale overheid om de hekwerken op het wandelpad langs de beek bij de Bouwhofmolen te verwijderen.
De Adviseur Cultuurhistorie reageerde op 7 januari 2020 op het handhavingsverzoek. Hij schrijft in een notitie: “Vanuit erfgoedbelang is het gewenst om het complex zoveel mogelijk beleefbaar te maken, c.q. te houden. Daarom is het in principe niet wenselijk dat openbare wandelpaden zijn afgesloten d.m.v. hekken. Mocht het absoluut onvermijdelijk zijn dat er hekken staan, dan dienen deze zo transparant mogelijk en zo min mogelijk ontsierend te zijn (vormgeving passend bij omgeving), zodat het complex zo goed mogelijk beleefbaar blijft.
“Vanuit erfgoedbelang is het gewenst om het complex (gemeentelijk monument) en dus ook het molenrad in zo goed mogelijk bouwkundige staat te houden, en het molenrad regelmatig te laten draaien t.b.v. behoud van een goede balans en beleefbaarheid van de oorspronkelijke functie.”
”We vinden de situatie verschrikkelijk”
Zowel met het verzoek tot handhaving van de Stichting als met de notitie is niets gedaan. Aan wijkwethouder Jeroen Joon heeft een bestuurslid van de Stichting de Hamermolen de situatie ter plaatse uitgelegd. Het bestuur van de Dorpsraad heeft het voltallige college van burgemeester en wethouders tijdens een kennismakingsbezoek aan Ugchelen in maart 2020 naar het afgesloten wandelpad gebracht en opnieuw uitgelegd dat deze situatie onwenselijk is. De wijkwethouder zou het uitzoeken maar verder dan die belofte kwam het niet. In een ambtelijke reactie per email werd wel uitgelegd “dat Jeroen Joon, (….) en ik de situatie zoals die nu is ook verschrikkelijk vinden.” Verder dan die vaststelling kwam het niet.
Een publicatie op deze website over het vooralsnog merkwaardige gemeentelijke bericht om pas na zeven jaar afstand te doen van een door de provincie Gelderland toegekende subsidie voor de restauratie van de Waterradmolen leverde veel reacties op. Daarbij ook opmerkingen van juristen die vermoedden dat de gemeente onrechtmatig heeft gehandeld. “Het wandelpad is minstens tien jaar in gebruik, is aangelegd en wordt onderhouden door de gemeente. Daarmee is het pad volgens de wegenwet een openbare weg. Afsluiten van zo’n pad is de bevoegdheid van de gemeenteraad,” lieten zij weten.
Er werd ook jurisprudentie aangeleverd: “Van een openbare weg wordt gesproken bij paden die een functie vervullen ten behoeve van het afwikkelen van het openbaar verkeer. Dat is bij dit pad, mede getuige de ambtelijke notitie d.d. 7 januari 2020 het geval. Het pad is eigendom van de gemeente, wordt door de gemeente onderhouden en is bedoeld om het monument beleefbaar te houden.”
Gemeente gaat in gesprek
Deze feiten zijn voorgelegd aan de gemeente en aan de raadsfracties (het is hun bevoegdheid). De raadsfracties reageerden niet of beperkten zich met de mededeling “de reactie van het college af te wachten”. De woordvoerder van de gemeente erkent dat in 2019 geen handhavingstraject is opgestart en dat er geen verkeersbesluit genomen.
Verder geeft hij aan dat, wat de gemeente betreft, “het vanuit erfgoedbelang wenselijk is om het complex zoveel mogelijk beleefbaar te maken en dat openbare wandelpaden niet zijn afgesloten. Daarnaast is het echter óók wenselijk om in gesprek te blijven met de eigenaar/bewoner om tot een oplossing te komen die voor alle partijen werkt. Daarom gaat de gebiedsmanager Ugchelen opnieuw in gesprek met betrokken partijen om te kijken of er een opening gevonden kan worden om de molen te onderhouden en zo te behouden.”

Informatie en tips kunt u mailen naar ugchelen@ugchelen.eu